. Khái niệm
Những tín hiệu mà chúng ta thường gặp hiện nay trong đời sống cần có sự thay đổi trạng thái. Những sự thay đổi trạng thái như vậy cần tuân theo một quy luật, trình tự hay một điều kiện nào đó. Ví dụ như thay đổi tắt sáng của đèn giao thông, tiếng còi báo động khi gặp sự cố cháy, hàng chữ chạy của các bảng quảng cáo....Điều khiển sự thay đổi trạng thái của các tín hiệu bằng một mạch nào đó ta gọi là mạch điều khiển tín hiệu.
Trên hình 14 - 1 giới thiệu một vài ví dụ về một số loại hình điều khiển tín hiệu

II. Công dụng
Mạch điều khiển tín hiệu có nhiều ứng dụng trong đời sống thực tế. Những loại mạch này thông báo cho con người những thông tin cần thiết, mà thiếu những tín hiệu ấy có thể làm xấu đi chất lượng cuộc sống. Những công dụng cơ bản có thể thấy là:
- Thông báo và bảo vệ thiết bị và con người khi gặp sự cố. Ví dụ như điện quá thấp, quá nhiệt độ, cháy nổ....
- Thông báo những thông tin cần thiết cho con người thực hiện theo hiệu lệnh. Ví dụ như đèn xanh, đỏ của tín hiệu giao thông ...
- Làm các thiết bị trang trí các bảng điện tử . Ví dụ như chữ, hình ảnh quảng cáo ...
- Thông báo về tình trạng hoạt động của máy móc. Chẳng hạn có tín hiệu thông báo có nguồn, băng catset đang chạy, âm lượng của catset ...
III. Nguyên lý chung về mạch điều khiển tín hiệu
Khi thiết kế chế tạo một mạch điều khiển tín hiệu
người ta có thể thiết kế mạch phục vụ cho nhiều chức năng khác nhau
do đó cũng có thể có nhiều cách thiết kế khác nhau
nhưng một mạch điều khiển tín hiệu đơn giản thường gặp có nguyên lý sau:

Sau khi nhận lệnh báo hiệu từ một cảm biến, mạch điều khiển sẽ xử lý tín hiệu đã nhận, điều chế theo một nguyên tắc nào đó. Sau khi xử lý xong, tín hiệu được khuếch đại thành công suất hợp lý và đưa tới khối chấp hành. Khối chấp hành sẽ phát lệnh báo hiệu bằng chuông, đèn, hàng chữ nổi, hoặc phát lệnh bảo bệ khi có sự cố.

1. Ví dụ 1
Mạch báo hiệu và bảo vệ hình 14 - 3 có nhiệm vụ thông báo và cắt điện, khi điện áp vượt quá ngưỡng nguy hiểm (ví dụ 230V). Nguyên lý hoạt động của mạch như sau:
Khi điện áp bằng 220V rơ le R không hút, tiếp điểm thường kín R11 đóng điện cho tải. Khi điện áp vào tăng cao, trên biến trở VR1 nhận một tín hiệu điện áp vượt quá ngưỡng hiệu chỉnh của diod ổn áp , diod ổn áp cho phép dòng điên chạy qua. Hai tranzitor T1 và T2 nhận tín hiệu dòng điện chạy từ diod ổn áp, khuếch đại dòng điện này, cấp điện cho cuộn dây Role, rơ le hút làm mở tiếp điểm R11 cắt điện tải, đóng tiếp điểm R12 cho đèn sáng, chuông kêu cho biết rằng điện áp đang cao quá nên bị cắt điện.
Theo nguyên lý bảo vệ quá điện áp này chúng ta có thể làm mạch bảo vệ thấp điện áp
Chức năng các linh kiện :
BA – hạ điện áp từ 220V xuống 15V để nuôi mạch điều khiển.
D, C1 diod và tụ điện biến đổi từ điện xoay chiều thành điện một chiều nuôi mạch điều khiển.
VR1, R1 chỉnh ngưỡng tác động khi quá áp.
Do, R2 đặt ngưỡng tác động cho T1, T2.
R3 bảo vệ các tranzitor.
T1, T2 mạch điều khiển rơ le hoạt động.
R Rơ le đóng, cắt nguồn.